Apteczka w firmie. Co musi zawierać i jak wybrać, żeby nie przepłacić

Czy apteczka w firmie jest obowiązkowa?

Tak. Obowiązek wynika z Kodeksu pracy (art. 209 ust. 1 par. 1) oraz z par. 44 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów BHP. Pracodawca ma obowiązek zapewnić sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środki do jej udzielania. W praktyce oznacza to co najmniej jedną apteczkę, jej właściwe oznakowanie oraz wyznaczenie osoby przeszkolonej z pierwszej pomocy.

Formalnie obowiązek dotyczy pracodawców zatrudniających na podstawie umowy o pracę. Warto jednak wyposażyć w apteczkę każdą firmę, również jednoosobową. Ryzyko urazu nie zależy od formy zatrudnienia.

Co dokładnie musi zawierać apteczka?

Polskie przepisy nie określają zawartości apteczki. Nie istnieje jedna urzędowa lista, którą można odhaczyć. Rozporządzenie wskazuje jedynie, że skład apteczki należy ustalić w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę nad pracownikami, odpowiednio do rodzaju pracy i występujących zagrożeń.

Brak sztywnej listy nie oznacza dowolności. Inspektor Państwowej Inspekcji Pracy podczas kontroli oczekuje apteczki kompletnej, użytecznej i z ważnymi terminami przydatności. Pusta lub niekompletna apteczka to realne ryzyko mandatu.

Norma DIN jako punkt odniesienia

Ponieważ polskie prawo nie podaje składu apteczki, w całej Unii Europejskiej stosuje się niemieckie normy DIN. Inspektorzy Pracy traktują apteczki zgodne z tymi normami jako standard gwarantujący bezpieczeństwo pracowników, dlatego warto się nimi kierować przy zakupie.

• DIN 13157 to norma przemysłowa. Określa skład apteczki przeznaczonej do zakładów pracy, biur, magazynów i szkół. Stanowi podstawowy punkt odniesienia dla firmowej apteczki.
• DIN 13169 to praktycznie zdublowany skład DIN 13157, przeznaczony do miejsc z większą liczbą osób. W praktyce często stosuje się zapis 2 x DIN 13157 zamiast DIN 13169.
• Oznaczenie PLUS (np. DIN 13157 PLUS) informuje, że apteczka zawiera wyposażenie ponad wymaganą normę, na przykład maseczkę do sztucznego oddychania lub dodatkowe chusteczki dezynfekujące.

Ile apteczek potrzebujesz i gdzie je umieścić?

Liczba apteczek nie jest sztywno określona w przepisach. Przyjęte rekomendacje wyglądają następująco:

• Biuro: jedna apteczka na około 50 pracowników.
• Zakład produkcyjny lub magazyn: jedna apteczka na około 20 pracowników.
• Budynek wielopiętrowy: co najmniej jedna apteczka na każde piętro.

Istotny jest też czas dostępu. Dojście do apteczki nie powinno przekraczać dwóch minut. Apteczka zamknięta w szafce, do której nikt nie ma klucza poza godzinami pracy, formalnie istnieje, ale w sytuacji wypadku jest bezużyteczna.

Miejsce przechowywania należy oznakować białym krzyżem na zielonym tle, zgodnie z normą PN-ISO 7010, i utrzymać w łatwej dostępności. Obok apteczki powinna znajdować się instrukcja udzielania pierwszej pomocy oraz lista osób przeszkolonych.

Czego nie wolno trzymać w firmowej apteczce

Najczęstszy błąd w firmach to uzupełnianie apteczki jakimikolwiek lekami, na przykład: paracetamolem, ibuprofenem, kroplami żołądkowymi czy aspiryną. To poważny błąd.

Firmowa apteczka to zestaw środków opatrunkowych, a nie apteka. W ogólnodostępnej apteczce nie umieszcza się leków wydawanych bez recepty ani tym bardziej na receptę. Jeśli pracownik przyjmie taki lek i wystąpi u niego reakcja alergiczna lub inne działanie niepożądane, odpowiedzialność prawna może spaść na pracodawcę. Leki może udostępniać wyłącznie osoba z wykształceniem medycznym, upoważniona do tego.

Najczęstsze braki w firmowych apteczkach

Poniższych rzeczy nie znajdziesz w rozporządzeniu, ale to one najczęściej decydują o tym, czy apteczka faktycznie zadziała. Z naszej praktyki najczęściej powtarzają się te same braki:

• Przeterminowane opatrunki. Materiały sterylne mają zwykle 5 lat ważności. Apteczka kupiona raz i pozostawiona bez kontroli po pięciu latach nadaje się do wymiany, a nie do użycia.
• Brak rękawiczek. To podstawa ochrony osoby udzielającej pomocy, a jednocześnie element, który znika z apteczek najszybciej i rzadko jest uzupełniany.
• Nierozpakowana maseczka do RKO. Często znajduje się w apteczce, ale leży na dnie, a osoba udzielająca pomocy nie wie o jej obecności.
• Plastry bez kleju. Tanie zestawy przechowywane przez rok w ciepłym pomieszczeniu tracą właściwości klejące.
• Brak środków do tamowania masywnych krwotoków. W warsztacie lub przy maszynach urazy bywają poważne, a w apteczce znajdują się wyłącznie niewielkie plastry.

Wniosek jest prosty: apteczka to nie zakup jednorazowy. Wymaga kontroli co najmniej raz na kwartał oraz po każdym użyciu.

Jaką apteczkę wybrać? Nasze rekomendacje

Dobór apteczki zależy od wielkości firmy i poziomu ryzyka. Poniżej konkretne propozycje z naszej oferty, skompletowane tak, by były realnie użyteczne.

Mała firma, warsztat, biuro do kilku osób Wystarczy Apteczka pierwszej pomocy typu I (399,99 zł).

To podstawowy, solidny zestaw opatrunkowy z nożyczkami ratowniczymi, maseczką do RKO i rękawiczkami, w torbie z możliwością zawieszenia na ścianie. Jeśli zależy Ci na zestawie skrojonym pod firmę, sprawdź apteczkę firmową Trauma Responder w wariancie podstawowym (299,99 zł).

Biuro lub magazyn z większą liczbą osób Apteczka pierwszej pomocy typu II (649,99 zł)

To wyższy poziom wyposażenia. Zawiera kołnierz ortopedyczny i szynę SPLINT do unieruchamiania złamań, większą ilość materiałów opatrunkowych oraz sól fizjologiczną do płukania ran. Sprawdzi się tam, gdzie ryzyko urazu jest realne. Rozbudowaną opcję firmową znajdziesz również w wariancie rozszerzonym Trauma Responder (399,99 zł).

Obiekt użyteczności publicznej, duży zakład, centrum handlowe Apteczka pierwszej pomocy typu III (889,99 zł)

To najbardziej rozbudowany zestaw, ze stazą taktyczną, maską pocket mask i pełnym zapleczem opatrunkowym w dużych ilościach. Przeznaczona do miejsc, w których przebywa wiele osób i liczy się każda minuta.

Uzupełnienie dla pojazdów służbowych

Jeśli firma korzysta z samochodów, warto rozważyć apteczkę samochodową Trauma Responder (269,99 zł). W aucie służbowym sprawdza się znacznie lepiej niż standardowe zestawy dostępne w marketach.

Podsumowanie

Apteczka w firmie jest obowiązkowa, ale przepisy nie podają gotowej listy wyposażenia. Skład należy dobrać do wielkości firmy i poziomu ryzyka. Warto trzymać się poziomu DIN 13157 jako punktu odniesienia oraz zadbać o dostępność apteczki, jej oznakowanie i wyznaczenie osoby przeszkolonej. W apteczce nie umieszcza się leków. Najważniejsza jest regularna kontrola, ponieważ nawet najlepszy zestaw traci wartość, gdy opatrunki są przeterminowane, a rękawiczek brakuje.

Jeśli nie masz pewności, która apteczka pasuje do Twojej firmy, skontaktuj się z nami. Doradzimy na podstawie rzeczywistych potrzeb, a nie ceny sprzętu. Ten sklep prowadzą praktycy, którzy wiedzą, co realnie się przydaje.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem medycyny pracy ani specjalistą BHP. Skład apteczki w Twoim zakładzie powinien zostać ustalony w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę nad pracownikami.